الأفلاك » « 1 » . و فرمايد : « نحن وجه الله » « 2 » . و در حديثى است كه رسول اكرم - صلّى اللَّه عليه و آله - به منزلهء ساقهء شجر است ، و ائمهء هدى - عليهم السلام - به منزلهء شاخه‌هاى آن ، و شيعيان به منزلهء برگ آن درخت هستند « 3 » . پس زينت شجرهء طيبهء ولايت به مظاهر است ؛ و هر يك از مظاهر كه نقصانى يابد ، در شجرهء طيبه نقصانى واقع گردد . پس ، ذنوب جميع موجودات ذنوب ولىّ مطلق است ؛ و حق تعالى به رحمت تامهء خود و به غفران شامل خود رحمت بر نبى اكرم - صلّى اللَّه عليه و آله - فرموده مىفرمايد آنچه گناه است از پيشينيان و آنچه پس از اين گناهى واقع شود ، در تحت مغفرت تامه واقع گردد ، و به شفاعت تو تمام دايرهء تحقق به سعادت كاملهء خود رسند ؛ و آخَرُ مَنْ يَشْفَعُ أَرْحَمُ الرّاحِمينَ « 4 » . و بر اين مسلك آيهء شريفه در عداد آن آيه است كه مىفرمايد : وَ لَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضى « 5 » . كه فرمودند : « أرجى آية في القرآن » « 6 » و بنابر اين مسلك ، ذنوب متقدمه ممكن است ذنوب امم سالفه باشد ، زيرا كه جميع امم امت اين ذات مقدس‌اند ، و جميع دعوت انبيا دعوت به شريعت ختميه و مظاهر ولىّ مطلق هستند ؛ و « آدم و من دونه » از اوراق شجرهء ولايت هستند . توجيه دوم : آن است كه سيّد مرتضى « 7 » - رضي اللَّه عنه - ذكر فرمودند كه « ذَنْب »

--> ( 1 ) - « اگر تو نبودى ، افلاك را نمىآفريدم » . ( مناقب آل أبي طالب عليه السلام ، ج 1 ، ص 271 ؛ بحار الأنوار ، ج 16 ، ص 406 ) ( 2 ) - « وجه خدا ماييم » . ( بصائر الدرجات ، ص 85 ، حديث 4 ؛ الكافي ، ج 1 ، ص 145 ، « كتاب التوحيد » ، « باب النوادر » ، حديث 7 ؛ التوحيد ، صدوق ، ص 150 ، حديث 4 ) ( 3 ) - الكافي ، ج 1 ، ص 428 ، « كتاب الحجّة » ، « باب فيه نكت ونتف من التنزيل في الولاية » ، حديث 80 . ( 4 ) - « آخرين كسى كه شفاعت كند خداى ارحم الراحمين است » . ( الحكمة المتعالية ، ج 9 ، ص 353 ؛ علم اليقين ، ج 2 ، ص 1086 ) ( 5 ) - « به زودى پروردگارت به تو عطايى كند كه خشنود شوى » . ( الضحى ( 93 ) : 5 ) ( 6 ) - « [ اين آيه ] اميدبخش‌ترين آيه در قرآن است » . ( مجمع البيان ، ج 10 ، ص 765 ، ذيل آيهء 5 سورهء ضحى ) ( 7 ) - على بن حسين بن موسى معروف به « سيد مرتضى » و « علم‌الهدى » ( 355 - 436 ق ) از بزرگان علماى